|
TEYEMMÜM YAPILACAK DURUMLAR |
B. ELİNDEKİ SUYA İÇMEK
İÇİN İHTİYAÇ DUYMAK
Teyemmümü mübah kılan
ikinci durum, can dokunulmazlığı bulunan bir canlının susuzluğu nu gidermek
için -bu susuzluk ileride bile gerçekleşecek olsa- suya ihtiyaç duyulmasıdır.
Teyemmümü mübah kılan
durumların ikincisi, kişinin gerek kendisi gerekse başkaları olsun, can
dokunulmazlığı bulunan bir canlının susuzluğunu gidermek için suya ihtiyaç
duyulmasıdır. Bu ihtiyaç ileride bile söz konusu olacak olsa hüküm böyledir.
Bunun amacı canı telef olmaktan korumaktır.
Hadesten taharetin
aksine susuz kimsenin suyu içmesi şarttır. Teyemmüm yapmayı mübah kılacak
susuzluğu n derecesi, bir sonraki teyemmüm sebebinde ele alınacak olan
"dince muteber korku durumu"na kıyas edilir.(Kıyas)
Böyle bir durumda su
bulunsa bile kişinin teyemmüm yapması farz olur.
Beğavi' nin fetvalarında
şöyle denilmiştir.
[1] - Yolculuk halinde
bulunan şahıslar suyu yolculukta susayınca içmek üzere yanlarında tutsalar,
sonra normal bir şekilde yolculuğa devam etseler;
a) [Yolculuk sonuna
kadar] içlerinden hiçbiri ölmemiş olsa [ve suları artsa] teyemmümle kıldıkları
namazları kaza etmeleri gerekir.
b) Ancak içlerinden biri
ölse [ve bu şahsın ölmesi sebebiyle geriye su artmış olsa] bu durumda namazları
kaza etmeleri gerekmez; çünkü ölmeseydi su artmayacaktı.
[2] - Yine yolculukta
normalin üzerinde bir hızla gitmeleri sebebiyle [gidecekleri yere erken
ulaşsalar ve] suları kalmış olsa [teyemmümle kıldıkları] namazları kaza
etmeleri gerekmez; çünkü normal şekilde gitselerde su artmayacaktı.
[Yukarıdaki durumlarda]
kişi, suyu abdestte kullanıp sonra kullanılan suyu içmekle yükümlü tutulmaz;
çünkü insan bundan iğrenir. Yine kişinin kullanılmış necis suyu içip temiz suyu
abdestte kullanması da istenmez.
Sonraki bazı alimlerin
dediğinin aksine el-Mecmu'da sahih kabul edilen görüşe göre kişinin söz konusu
durumda necis suyu içmesi caiz değildir. Ancak kişinin hayvanı varsa, ona bu
suyu içirmekle yükümlü tutulur. Çünkü hayvan bu suyu içerken iğrenmez.
"Can dokunulmazlığı
olan" ifadesi ile böyle olmayan canlılar dışarıda kalmıştır.
Veli el-Iraki
fetvalarında şöyle demiştir: Fakihlerin "susuzluğu giderme ihtiyacı abdest
almaktan önce gelir" sözü bir misalolarak kabul edilmeli ve su içme
dışında; unun hamur haline getirilmesi, kavutun sulandırılması, yemeğin etli
olarak pişirilmesi vb. suyun, bedenin ihtiyaç duyduğu diğer şeyler için
kullanılması da böyle değerlendirilmelidir.
Bu, İbnü'l-Mukri'nin
Ravd adlı eserindeki şu görüşten daha iyidir: "Kişi suyu; yemek pişirmek,
böreği inceletmek vb. işler için depolayamaz" .
Kişinin dokunulmazlığı
bulunan hayvanının susuzluğunu gidermek için su satın alması, abdest için su
satın almasından daha önceliklidir.
Kişi susuzluğu nu
gidermek için [su ararken] suyu değerine satan birini bulsa bunu satın alması
gerekir. Satıcı değerinden daha fazlasına satıyor ve indirim yapmıyorsa susuz
kimse istemeyerek bunu satın alsa bile bu fazlalığı ödemesi gerekli olur. Çünkü
bu satım akdi, ehil olan kimse tarafından yapılmıştır .
Su sahibi satım vb.
yollarla onu susayan kimseye vermeye yanaşmıyorsa susuz kişi bunu zorla
alabilir. Ancak su sahibi içmek için Ö ihtiyaç duyuyorsa onun elinden alamaz;
çünkü su sahibi canını koruma önceliğine sahiptir.
El-Mecmu'da şöyle
denilmiştir: Günah bir yolculuğa çıkan kimsenin yanında su bulunsa, [bu suya
içmek için ihtiyaç duysa bile] tövbe etmedikçe teyemmüm yapamaz.
BİR SONRAKİ SAYFA İÇİN
AŞAĞIDAKİ LİNK’E TIKLAYIN
C. SU KULLANMANIN TEHLİKELİ OLDUĞU DURUMLAR